Gry szkoleniowe jako efektywne narzędzie rozwijania kompetencji

Gry szkoleniowe jako uniwersalne i najbardziej efektywne narzędzie rozwijania kompetencji pracowniczych

 

gra w szachy

Dotychczas za najbardziej efektywną formę zdobywania umiejętności praktycznych było uważane odgrywanie scenek sytuacyjnych. Tymczasem udział uczestnika w odgrywanej scence paradoksalnie sprawia, że inscenizowana sytuacja jest odległa od rzeczywistej jaka występuje w praktyce. Uczestnik odgrywający scenkę stara się pokazać z jak najlepszej strony rozumiejąc ją nie jako ćwiczenie i ujawnianie swoich kompetencji w określonej sytuacji, ale jako swoistą grę aktorską. Stara się jak najlepiej wypaść przed grupą swoich współpracowników – bojąc się kompromitacji mogącej mieć konsekwencje towarzyskie lub zawodowe. Na szkoleniu otwartym często wstydzi się ośmieszenia w oczach współuczestników.

Fakt, że za chwilę będzie oceniany przez innych uczestników szkolenia, a przede wszystkim przez trenera sprawia, że jego zachowania i działania nakierowane są na otrzymanie pozytywnej informacji zwrotnej. Intuicyjnie nastawia się na unikanie działań wiążących się z ryzykiem negatywnej oceny, choć w rzeczywistości mogłyby przynieść one najlepsze efekty. Skutkiem tego ważniejsza jest ocena „scenki”, aniżeli jej faktyczny efekt. Powoduje to, że osoba szkolona boi się zastosować nowych, kreatywnych metod nie wiedząc jakie przyniosą one efekty, a przez to jak zostaną ocenione. Paradoksalnie im bardziej stara się zaprezentować w odgrywanej roli, tym bardziej nie jest sobą. Uczestnicy biorący udział w scenkach odgrywają pewne, często narzucone, role. Nakładają maski, które ukrywają ich rzeczywiste, świadome i nieświadome kompetencje.

Sposobem usunięcia tych mankamentów jest zastosowanie odpowiednich gier szkoleniowych. Odpowiednio zaprojektowana gra szkoleniowa, powoduje, że zaangażowanie i motywacja uczestników jest na tak wysokim poziomie, że zapominają o swoich maskach i zaczynają być sobą. Scenariusz gry szkoleniowej bardzo często pozornie nie ma związku z tematyką prowadzonego szkolenia, co sprawia, że uczestnicy nie widzą potrzeby odgrywania ról, a dążą jedynie do osiągnięcia celów gry i przez to stają się sobą. Pozwala to zaobserwować ich rzeczywiste i prawdziwe kompetencje.

Ważne jest aby doświadczenia nabyte w grze uczestnicy potrafili przenieść i zastosować w swojej codziennej pracy. Wymaga to od trenerów prowadzących grę nie tylko dużych umiejętności merytorycznych i warsztatowych, lecz również coachingowych. Uczestnicy wykonując zadania związane z celem gry, nie mające pozornie związku z wykonywaną na co dzień przez nich pracą, nabywają umiejętność twórczego zastosowania, wykształconych dzięki grze, umiejętności w swoich zadaniach. Postawy i zachowania uczestników gry są następnie szczegółowo omawiane przez nich samych i trenerów prowadzących grę, pod kątem zastosowania ich w codziennej praktyce np. biznesowej.

 

W procesie kształcenia gry szkoleniowe można podzielić na poszczególne kategorie w zależności od następujących kryteriów: czasowych, merytorycznych lub celu gry (dydaktycznego bądź integracyjno-rozrywkowego).

Biorąc powyższe kryteria pod uwagę gry szkoleniowe mogą stanowić:

  • Główny punkt szkolenia
  • Element szkolenia
  • Fundament merytoryczno-organizacyjny szkolenia
  • Fundament wyłącznie organizacyjny, na podstawie którego toczy się całe szkolenie
  • Atrakcję angażującą uczestników szkolenia w czasie wolnym

 

  • Gra jako główny punkt szkolenia

Gra szkoleniowa stanowi główny punkt zajęć, wokół którego realizowany jest materiał merytoryczny. Gra taka zajmuje przeważającą większość czasu poświęconego na zajęcia dydaktyczne. Oznacza to, że uczestnicy szkolenia biorą udział w zajęciach jako osoby rozgrywające grę. Treści merytoryczne przekazywane są w trakcie gry, która umożliwia zapoznanie się uczestników z poszczególnymi zagadnieniami szkolenia.

Z naszych doświadczeń wynika, że taki sposób przekazywania i wykorzystywania wiedzy znacząco podnosi efektywność szkolenia. Dzieje się tak ponieważ uczestnicy są bardzo mocno zaangażowani i zmotywowani do przyswajania materiału szkoleniowego, gdyż muszą go znać i wykorzystywać w nagłych, nieoczekiwanych i nietypowych sytuacjach.

Podczas tradycyjnych szkoleń motywacja i zaangażowanie uczestników jest znacząco niższa, gdyż nie widzą oni bezpośredniej okazji do stosowania nabytej wiedzy bądź perspektywa jej wykorzystania jest tak odległa, że powoduje znaczące obniżenie percepcji podczas szkolenia. Korzystanie z gier szkoleniowych w formie głównego punktu szkolenia zwiększa atrakcyjność tej formy kształcenia oraz uwydatnia efektywność przyswajania wiedzy poprzez stosowanie permanentnego efektu podniesienia pamięci.

 

  • Gra jako element szkolenia

Gra może przybrać formę krótkiej rozgrywki (od 1,5 do 4 godz.) i zostać przeprowadzona jako jeden z modułów szkolenia. Może być także rozgrywana w przerwach pomiędzy poszczególnymi tematami szkoleń – jako element łączący przekazywane treści, bądź przeciwnie – jako przerywnik przygotowujący uczestników do nowego tematu.

Gra taka wykorzystuje  doświadczenie w procesie uczenia się, znanego jako cykl Kolbe’a, który rozpoczyna się od przeżycia doświadczenia, a kończy się refleksją i planowaniem działań na poziomie biznesu lub rozwiązaniem konkretnego problemu.

Takie wykorzystanie gry sprawia także, że trenerzy prowadzący nie mają już potrzeby przeprowadzania ćwiczeń i ice-breakerów energetyzujących grupę, dzięki czemu unika się sytuacji spadku motywacji podczas szkolenia spowodowanego tym, że uczestnicy znają już daną grę czy ćwiczenie.

Przykładem gry, która może być elementem szkolenia jest Bursztynowa Komnata, w której to grze uczestnicy, na podstawie dostępnych informacji (zdobywanych dzięki własnej inwencji) muszą ustalić miejsce, w którym ukryty został ten legendarny skarb. Po jego zlokalizowaniu muszą zaplanować (pod względem logistycznym i finansowym) operację jego wydobycia. Gra rozwija umiejętności planowania, komunikacji, zaufania i współpracy zespołowej. Korzystanie z gier szkoleniowych w formie elementu szkolenia doskonale akcentuje i uwypukla cel i problematykę danego modułu szkoleniowego, co podnosi jego dynamikę i prowokuje przeżywanie nowych doświadczeń związanych z danym zagadnieniem.

 

  • Gra jako fundament merytoryczno-organizacyjny szkolenia

 Gra wykorzystywana jako fundament merytoryczno-organizacyjny szkolenia w całości związana jest z jego tematem, co oznacza, że zarówno cel gry jak i sposoby jego osiągnięcia mają ścisły związek z celem merytorycznym całego szkolenia. Gra taka absorbuje z zasady większość czasu zaplanowanego na czynności dydaktyczne i podporządkowuje swoim regułom cykl organizacyjny całego szkolenia.

Cel takiej gry jak i całego szkolenia obejmuje pełen zakres oczekiwanych i pożądanych kompetencji takich jak np.: komunikacja interpersonalna, zarządzanie czasem, negocjacje, asertywność, planowanie, organizowanie, zarządzanie zespołem, delegowanie zadań itp.

Przykładem takiego zastosowania jest gra Poselstwa, która organizuje i wyczerpuje znakomitą większość czasu przeznaczonego na szkolenie, a jej uczestnicy „na własnej skórze” doświadczają szeregu przeżyć związanych z wymienionymi wyżej zagadnieniami.

Korzystanie z gier szkoleniowych w formie fundamentu merytoryczno-organizacyjnego, biorąc pod uwagę praktykę szkoleniową, jest najbardziej efektywnym sposobem zdobywania wiedzy, doskonalenia umiejętności oraz kształtowania postaw uczestników szkolenia.

 

  • Gra jako fundament wyłącznie organizacyjny, na podstawie którego toczy się całe szkolenie

Gra wykorzystywana w takiej formie nie ma bezpośredniego związku z zagadnieniami merytorycznymi szkolenia, tworzy jednakże swoisty szkielet organizacyjny (fundament), w który wplecione są poszczególne treści merytoryczne np. pomiędzy kolejkami gry, jakie uczestnicy mają do rozegrania. Przeprowadzane wówczas mini-wykłady, studia przypadków czy symulacje wymagają od uczestników maksymalnej koncentracji, gdyż po ich zakończeniu muszą odpowiedzieć na pytania związane z przekazywanymi treściami. Od tego w jakim stopniu zapamiętali materiał zależeć będą ich możliwości wykonania działań w następnej rundzie gry. Takie wykorzystanie gier jest szczególnie wskazane podczas realizacji tzw. twardych tematów szkoleń (finansowe, księgowe, prawne, bhp, techniczne, produktowe itp.).

Przykładem takiej gry jest Veneficium. Gra  ta ma niezwykle atrakcyjną oprawę. Każdy zespół reprezentuje postać historyczną, którą fizycznie podczas gry jest figura rycerza. Musi się on poruszać po terytorium dwóch państw, odwiedzać zamki – symbolizowane makietami z fotografiami autentycznych warowni, unikać pól z trującą roślinnością. Wykonanie każdego posunięcia w grze wymaga posiadania środków płatniczych – talarów. Jedyną możliwością ich zdobycia przez uczestników jest jak najlepsze wykonywanie zadań przydzielanych zespołom pomiędzy rundami gry. Zadania te są ściśle związane z tematyką szkolenia.

Korzystanie z gry szkoleniowej jako fundamentu wyłącznie organizacyjnego daje mimo pozornego braku powiązania z tematem szkolenia, znaczne zwiększenie uwagi i koncentracji uczestników podczas przekazywania treści szkolenia, których zrozumienie i zapamiętanie przekłada się na zwiększenie szans zwycięstwa podczas rozgrywki. Daje nieograniczone możliwości uniwersalnego wykorzystania jeśli chodzi o temat szkolenia. Stwarza więc nieograniczoną dowolność i swobodę merytoryczną, co wydatnie poszerza możliwości jej efektywnej eksploatacji.

 

  • Gra jako atrakcja angażująca uczestników w czasie wolnym

W sytuacjach gdy szkolenie trwa dłużej niż jeden dzień, organizatorzy borykają się z problemem w jaki sposób wypełnić czas wolny: po południu i wieczorem przed kolejnym dniem szkolenia. Typowe zabawy plenerowe są już ograne przez wiele firm więc nie spotykają się z entuzjazmem uczestników. Poza tym wiele zadań outdoorowych wymaga od uczestników dobrej kondycji fizycznej bądź odwagi psychicznej do wykonania niektórych zabaw. Wielu z nich wykonuje je w olbrzymim stresie, nie dzieląc się nim z nikim w obawie przed konsekwencjami bądź drwinami w miejscu pracy. Powoduje to, że zajęcia takie zamiast motywować przynoszą odwrotny skutek. Scenariusze naszych gier (które także odbywają się w plenerze) nie dopuszczają takich sytuacji. Co więcej – zadania i role jakie mają do odegrania poszczególni uczestnicy są dostosowywane do ich umiejętności, potrzeb i gotowości do stopnia angażowania się w poszczególnych zadaniach, rolach czy etapach gry.

Gry będące pozornie jedynie rozrywką pozwalają także w nieświadomy sposób rozwijać szereg pożądanych zachowań i umiejętności, których deficyt częstokroć niezręcznie jest komunikować w bezpośredni sposób.

 

Dlaczego warto wykorzystywać gry podczas szkoleń:

  • znacznie zwiększają efektywność procesu nauczania
  • szkolenie przybiera atrakcyjną, motywującą i angażującą wszystkich uczestników zajęć, formę
  • szkolenie staje się oryginalne, bardziej interesujące i efektowne, a przez to efektywne
  • stanowią wyróżnik firmy i organizowanego przez nią szkolenia, na tle rynku; proponowane przez nas gry są autorskimi projektami, co ogranicza ryzyko pojawienia się znanych już uczestnikom innych elementów szkoleniowych
  • mogą być także okazją do realizacji drugiego, niejawnego tematu szkolenia

Wykorzystanie gier tego rodzaju podczas szkoleń jest rozwiązaniem innowacyjnym i niestandardowym. Zasady większości gier są tak elastyczne, że można modyfikować je w zależności od tematu merytorycznego szkolenia. Gry mogą być wykorzystywane do realizacji niemalże wszystkich tematów szkoleniowych, zarówno tzw. miękkich i twardych. Gry powinny być opracowywane, dostosowywane do konkretnych potrzeb firmy i realizowane przez doświadczonych trenerów. Są najlepszym narzędziem do rozwijania wiedzy, umiejętności i postaw w edukacji biznesie i administracji.

Gry szkoleniowe przeprowadzać można w dowolnym miejscu – począwszy od sali szkoleniowej a skończywszy na plenerze (na zewnątrz bądź w zamkniętych pomieszczeniach, np. w komnatach zamku czy w specjalnie zaadaptowanej sali szkoleniowej), według scenariuszy, w których gracze – uczestnicy szkolenia, realizują cel opisany scenariuszem gry, będącej z drugiej strony obrazem opisującym zjawiska związane z merytorycznym tematem szkolenia.

Reasumując, gry szkoleniowe są narzędziem, które znacząco podnosi efektywność każdego szkolenia dzięki wzrostowi zaangażowania i motywacji uczestników. Gry takie powodują, że szkolenie staje się ciekawe i niebanalne w swojej formie, a sposób w jaki materiał merytoryczny jest przekazywany uczestnikom sprawia, że szkolenie na długo pozostaje w pamięci uczestników – nie tylko od strony formy, ale przede wszystkim omawianych na nim treści.

Opisane wyżej formy gier nie są symulacją biznesową, w której uczestnicy pracują wyłącznie z arkuszami danych, lecz starannie przygotowaną fabułą, dziejącą się w dowolnym czasie historycznym i miejscu.

Zachęcamy osoby zajmujące się rozwojem personelu i jego szkoleniem do wykorzystania potencjału kryjącego się w takich formach prowadzenia szkoleń.

 

Gry szkoleniowe jako efektywne narzędzie rozwijania kompetencji
Tagged on:     
google logo
youtube logo
linkedin logo